In deze podcast aflevering duiken we in de vragen die luisteraars hebben gesteld over het nieuwe zaaiseizoen. Waar loop je tegenaan met het zaaien van zaden? De redactie van MAY & JUNE magazine gaat in op allerlei vragen zodat we met z'n allen een goede start maken met (voor)zaaien.
Lees je deze podcast liever? Hieronder vind je een geschreven versie op basis van de podcast. Let op: het is geen letterlijk transcript, maar een samenvattend verhaal. In de podcast hoor je veel meer praktische tips en kennis.
Het zaaiseizoen staat voor de deur. Al voelt het nog vroeg, we weten dat het niet lang zal duren voordat onze vensterbanken en kassen gevuld staan met zaaitrays. In de nieuwste aflevering van de podcast van The Gardening School bespreekt de redactie vijf belangrijke vragen over zaaien.
Welke materialen heb je nodig om te kunnen starten met voorzaaien?
Er zijn verschillende opties, variërend van hergebruikte bakjes tot professionele zaaitrays. Het gebruik van stevige zaaitrays wordt aangeraden met een onderzetter, die is noodzakelijk. Water moet van onderaf worden gegeven, zodat de wortels het opnemen zonder dat de zaden te nat worden. Ook is het belangrijk om zaaitrays en potjes goed schoon te maken zodat oude bacteriën geen invloed hebben op de kieming en je gezonde zaailingen kweekt. Verder zijn labels essentieel om bij te houden welke zaden waar gezaaid zijn. Schrijf een nummer op het label en houd in je zaaiplanning bij welke soort correspondeert met dat nummer zodat je de labels jaar na jaar kunt gebruiken. P9-potjes komen later van pas om zaailingen te verspenen. Ten slotte heb je nog een zaaimiddel nodig, waar ga je in zaaien? Zaai- en stekgrond is een heel fijn en luchtige mix gezeefde aarde met zand wat we mengen met vermiculiet, omdat dit luchtig is en vocht vasthoudt.
Wat kan er nu op de vensterbank worden voorgezaaid?
In januari is het nog wat vroeg, maar in principe kan je nu de koude kiemers gaan zaaien zoals lupine en lathyrus. Over het algemeen is het verstandig om pas in maart te starten met voorzaaien, omdat te vroege zaailingen vaak te snel groeien en slap worden. Vooral als je binnen te werk gaat, is het simpelweg nog te warm. Zaden zullen snel ontkiemen en te snel groot worden waardoor ze gaan hangen. In een kas is het kouder en gaat het allemaal wat trager, dat is beter. We rekenen voor het beginnen met zaaien ongeveer 6 tot 8 weken voor IJsheiligen, dat is rond half mei. IJheiligen is moment dat we de laatste nachtvorst verwachten. Dat betekent dus dat je ongeveer half maart begint met voorzaaien.
Als je in huis wil zaaien op de vensterbank, kies dan een raam op het westen. Ze hebben licht nodig maar hoeven niet voortdurend in de zon te staan. Zaailingen zullen richting het licht groeien, dus het is handig om ze dagelijk te draaien zodat ze recht groeien.
Het gaat er niet alleen om: komen de zaailingen op. Maar: wat gebeurt er daarna? Blijven ze gezond groeien? Gaat het niet te snel?
Water geven doe je dus van onder. Als je van boven water geeft, bijvoorbeeld met een plantenspuit, dan kan je de indruk hebben dat het helemaal nat is terwijl het vocht bijvoorbeeld maar de eerste paar milimeter bereikt en zo niet bij de wortels komt. Als je van onder water geeft kan het zaaimiddel zelf als een spons precies genoeg water opnemen en nooit te nat zal zijn.
Hoeveel zaden per soort zaaien?
Deze vraag krijgen we ontzettend vaak, maar we kunnen daar onmogelijk antwoord op geven dat we voor elke soort zeggen wat je moet gaan zaaien. Dit hangt af van de plantensoort. Sommige planten, zoals zonnebloemen en violier, geven één bloem per stengel. Anderen, zoals cosmea, bossig groeien en continu bloemen blijven geven. Deze soorten reken je ongeveer vier planten op een vierkante meter.
Zaai ongeveer 25 procent meer dan nodig zodat je wat achter de hand hebt als er iets niet opkomt of niet gezond groeit, dan kan je kiezen voor de sterkste plantjes. Houd ongeveer een afstand aan van 20 tot 25 centimeter tussen de planten. Dan kan je ongeveer uitrekenen hoeveel je er op een vierkante meter nodig hebt.
Hoe lang duurt het voordat zaden kiemen?
De kiemduur varieert sterk. Sommige zaden ontkiemen binnen een paar dagen, terwijl anderen weken nodig hebben. Over het algemeen geldt dat vaste planten, zoals zonnehoed of prachtkaars, langer nodig hebben om te kiemen. Maar het altijd afhankelijk van de omstandigheden waar je in zaait. Het wordt beïnvloed door omstandigheden zoals temperatuur, vochtigheid, waar je in zaait en licht. Het bijhouden van zaai- en kiemdata helpt om te leren welke soorten snel of langzaam kiemen. Over het algemeen geldt: als een zaadje na vier tot zes weken nog niet is ontkiemd, is de kans klein dat het nog zal gebeuren. Geef niet te snel de hoop op! Zeker in de kas is het heel normaal dat las je begin maart gaat zaaien, het er zo drie weken over doet om te kiemen. Tip: hou data bij van welke soorten je wanneer hebt gezaaid zodat je het jaar erop een referentie hebt en weet wat je kan verwachten.
Een veel gemaakte fout is te diep zaaien. Hoe kleiner het zaad, hoe minder diep. Het uitgangspunt is simpelweg de kleine zaadjes op de aarde te leggen, laagje vermiculiet eroverheen en that's it. Grotere zaden maximaal een halve centimeter in de aarde.
Is er verschil in het resultaat tussen voorzaaien en direct zaaien? Waarom zou je het één of het ander willen doen?
Voorzaaien geeft meer controle over de groeiomstandigheden en vergroot de kans op succes. Direct zaaien is afhankelijk van het weer en de bodemkwaliteit en leidt vaak tot een lagere kiemkracht. Groenten worden vaker direct gezaaid dan bloemen. Planten met penwortels, zoals lathyrus, kunnen beter direct gezaaid worden, terwijl andere bloemen profiteren van de gecontroleerde omgeving van voorzaaien. Bovendien maakt voorzaaien het mogelijk om een voorsprong te krijgen op het groeiseizoen, zodat planten eerder kunnen bloeien of geoogst kunnen worden.
Conclusie: voorzaaien is een uitstekende manier om het groeiproces beter te begrijpen en zaailingen een goede start te geven. Het is aan te raden voor beginners om te starten met eenvoudige soorten zoals zonnebloemen, goudsbloemen en korenbloemen. Verder is het handig om een zaaiplanning bij te houden, waarin je noteert welke zaden wanneer zijn gezaaid en hoe lang ze erover doen om te ontkiemen.
