Februari in de tuin: rustig beginnen en slim plannen. In deze aflevering praten we over zaaien zonder slungels, struiken planten, snoeien met een simpele regel en waarom opkomende bloembollen geen reden tot paniek zijn. Op naar de lente!
Lees je deze podcast liever? Hieronder vind je een geschreven versie op basis van de podcast. Let op: het is geen letterlijk transcript, maar een samenvattend verhaal. In de podcast hoor je veel meer praktische tips en kennis.
In deze aflevering van The Gardening School bespreken we de belangrijkste tuinklusjes voor februari. De aflevering is praktisch en bedoeld om tuiniers richting te geven aan het begin van het tuinseizoen, waarin de eerste tekenen van groei alweer zichtbaar worden.
Februari markeert het begin van het voorzaaiseizoen, maar de nadruk ligt op terughoudendheid. Te vroeg zaaien, zeker binnenshuis op de vensterbank, leidt vaak tot lange, slungelige zaailingen doordat het binnen te warm en te donker is. Voorzaaien in februari is daarom vooral geschikt voor tuiniers met enige ervaring of voor mensen die beschikken over een kas of een koele lichte ruimte. Zonder zo’n tussenfase van warm naar koel kunnen jonge planten zich niet goed ontwikkelen.
Wie in februari toch wil zaaien, kan dat doen met een selectie aan groenten, kruiden en bloemen die tegen koelere omstandigheden kunnen. Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen koudekiemers en warmtekiemers. Koudekiemers ontkiemen bij lage temperaturen en passen goed bij deze tijd van het jaar, terwijl warmtekiemers alleen geschikt zijn als ze een lange opkweekperiode nodig hebben en daarna naar een koelere plek kunnen verhuizen. Ook het verschil tussen licht- en donkerkiemers speelt een rol, omdat dit bepaalt hoe diep het zaad gezaaid moet worden. De informatie op zaadzakjes, met name de aanbevolen kiemtemperatuur en vervolgstappen na ontkiemen, biedt hierbij houvast.
Niet iedereen hoeft in februari al te zaaien. Wie slechts een beperkt aantal soorten wil kweken, kan zonder problemen wachten tot maart of april. Alleen wanneer er veel verschillende soorten worden gezaaid, is het logisch om nu al te beginnen en de planning te spreiden. Het advies is om realistisch te blijven, zaden te kiezen die passen bij het eigen ervaringsniveau en tegelijkertijd ruimte te laten om iets nieuws te proberen, zodat het zaaien leuk blijft en geen frustratie wordt.
Naast zaaien is februari een uitstekende maand om struiken en bomen aan te planten, met speciale aandacht voor inheemse soorten. Inheemse struiken zijn aangepast aan de lokale omstandigheden en spelen een belangrijke rol voor insecten en andere dieren, vooral omdat ze vaak vroeg bloeien. Een struik is volgens de makers een ecosysteem op zichzelf: door het jaar heen biedt hij bloemen, blad, bessen, beschutting en nestmateriaal. Struiken worden vaak onderschat, maar ze geven structuur aan de tuin, vooral in de winter, en dragen bij aan biodiversiteit. Door soorten te combineren die na elkaar bloeien, ontstaat er een doorlopend aanbod van nectar en voedsel. Bovendien kunnen takken, bloesem en bessen ook worden gebruikt in boeketten of kransen. Tot eind maart kunnen nog struiken met kale wortel worden geplant, wat deze periode extra geschikt maakt om hiermee aan de slag te gaan.
Omdat februari relatief rustig is in de tuin, is het een goed moment om een zaaischema of logboek te maken. Door vooraf op te schrijven wat je wilt zaaien, wanneer dat gebeurt en wanneer je bloei of oogst kunt verwachten, ontstaat overzicht. Het bijhouden van zaaidata en observaties helpt bovendien om later beter te begrijpen hoe lang kieming duurde en welke omstandigheden goed of juist minder goed werkten. Zonder notities worden dit soort details snel vergeten, terwijl ze juist veel leerwaarde hebben.
Een belangrijk aandachtspunt bij zaaien is de grond waarin wordt gezaaid. Volgens de ervaring van de makers is de zaaigrond vaak belangrijker dan het zaad zelf. Zaden hebben een fijne, luchtige structuur nodig om goed te kunnen kiemen. Gewone potgrond of tuinaarde is meestal te zwaar en bevat te grove delen. Speciale zaai- en stekgrond in combinatie met vermiculiet geeft een betere balans van lucht, vocht en voeding.
Februari is ook een belangrijke maand voor snoeiwerk, mits dit op het juiste moment gebeurt. De podcast introduceert een eenvoudig ezelsbruggetje rond 21 juni, de langste dag van het jaar. Planten die vóór die datum bloeien, worden direct na de bloei gesnoeid. Planten die na 21 juni bloeien, de zomerbloeiers, kunnen in februari of maart worden gesnoeid. Door deze regel te volgen, voorkom je dat bloemknoppen of toekomstige bessen worden weggeknipt. Snoeien lijkt vaak ingewikkeld, maar met kennis van de bloeitijd wordt het overzichtelijk en minder spannend.
Tot slot wordt een veelgehoorde zorg besproken: bloembollen die in februari al boven de grond verschijnen. Dit is volkomen normaal en geen reden tot ongerustheid. Zelfs als bollen al in de winter hun eerste sprieten laten zien, vormt kou meestal geen probleem omdat de groei vanzelf vertraagt bij lage temperaturen. Voor bloembollen in potten wordt aangeraden om de potgrond te mengen met veel zand en te zorgen voor goede drainage, bijvoorbeeld met hydrokorrels of scherven onderin de pot. Dit verkleint de kans op rotten door langdurige nattigheid aanzienlijk.
