Luister naar The Gardening School via Spotify of Apple Podcasts.
Lees je deze podcast liever? Hieronder vind je een geschreven versie op basis van de podcast. Let op: het is geen letterlijk transcript, maar een samenvattend verhaal. In de podcast hoor je veel meer praktische tips en kennis.
In de tweede aflevering van de tiendelige masterclassserie van The Gardening School bespreken Judith en Elianne hoe je een ecologische tuin ontwerpt. Waar de vorige aflevering draaide om het observeren van je tuin, staat nu de vraag centraal hoe je een tuin creëert die niet alleen aantrekkelijk is voor jezelf, maar ook waardevol voor dieren, insecten en ander leven. Want een ecologische tuin hoeft helemaal niet wild of rommelig te zijn. Ook een strak, modern tuinontwerp kan ecologisch waardevol zijn.
Een ecologische tuin draait om samenhang. Je tuin staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een groter ecosysteem. Vogels, insecten en andere dieren bewegen zich tussen tuinen, parken en natuurgebieden. Door bij het ontwerpen rekening te houden met hun behoeften, wordt jouw tuin een waardevolle schakel in dat geheel.
Het begint bij de bodem
Een gezonde bodem vormt de basis. In een levende bodem zitten schimmels, bacteriën, regenwormen en andere micro-organismen die ervoor zorgen dat planten kunnen groeien. Daarom is het belangrijk om eerst te onderzoeken met welke grondsoort je te maken hebt. Dat kan eenvoudig met een glazen pot, wat grond uit verschillende delen van je tuin en water. Vooral bij nieuwbouwtuinen vraagt de bodem extra aandacht. Door verdichting en een gebrek aan bodemleven kan het jaren duren voordat de grond weer gezond is. Compost en organisch materiaal helpen om dat proces op gang te brengen.
Hoe meer variatie, hoe meer leven
Vervolgens speelt biodiversiteit een grote rol. Daarbij gaat het niet alleen om verschillende plantensoorten, maar ook om variatie in dieren, insecten en leefgebieden. Door bomen, struiken, vaste planten, klimmers en bodembedekkers te combineren, ontstaan verschillende lagen waarin dieren voedsel en beschutting vinden. Judith adviseert daarnaast een combinatie van inheemse en uitheemse planten. Inheemse soorten zijn belangrijk voor insecten die afhankelijk zijn van specifieke planten, terwijl uitheemse soorten kunnen bijdragen aan een langere bloeiperiode. Ook het onderscheid tussen waardplanten, waarop insecten hun eitjes leggen en waarvan larven eten, en drachtplanten, die nectar en stuifmeel leveren, is belangrijk.
Water vasthouden én leven aantrekken
Water is een ander essentieel onderdeel van een ecologische tuin. Door klimaatverandering krijgen we vaker te maken met langdurige droogte en hevige regenbuien. Een gezonde, bedekte bodem helpt om water vast te houden én overtollig regenwater te laten infiltreren. Waterdoorlatende verharding, regentonnen en wadi's kunnen daarbij helpen. Daarnaast is water een waardevol leefgebied. Zelfs een kleine vijver trekt dieren zoals kikkers, salamanders en insecten aan, die samen bijdragen aan een natuurlijk evenwicht.

Werk met je tuin, niet ertegenin
Ook microklimaten verdienen aandacht. Iedere tuin heeft plekken met verschillende omstandigheden: zonnig, schaduwrijk, droog of vochtig. Door planten te kiezen die bij deze omstandigheden passen, werk je met de natuur in plaats van ertegenin. Je kunt bovendien nieuwe microklimaten creëren, bijvoorbeeld door een boom te planten voor schaduw of een vochtige laagte aan te leggen.
Maak van je tuin een tussenstop
Een ecologische tuin houdt daarnaast rekening met verbindingen naar de omgeving. Een haag in plaats van een gesloten schutting, een doorgang voor egels en voldoende voedsel en schuilplekken maken het voor dieren gemakkelijker om zich te verplaatsen. Ook terughoudend omgaan met tuinverlichting helpt om dieren niet te verstoren.
Ecologisch én mooi? Natuurlijk!
Al deze ecologische uitgangspunten zijn te combineren met je eigen smaak. Een romantische tuin kan net zo waardevol zijn als een modern ontwerp, zolang er voldoende variatie, voedsel, water en beschutting aanwezig zijn.
De opdracht na deze aflevering is daarom eenvoudig: kies drie ecologische uitgangspunten die je wilt meenemen in je tuinontwerp. Je hoeft niet alles tegelijk aan te pakken. Zelfs een paar bewuste keuzes kunnen al een groot verschil maken. Kijk bovendien goed naar wat er al aanwezig is, want misschien heeft die oude vijver wel veel meer waarde dan je dacht. In de volgende aflevering staat centraal welke functies je tuin moet krijgen en hoe je de ruimte zelf wilt gebruiken.
